Schoonvader van Poetins geheim agent

Fragment van voorflap Schoonvader van Poetins geheim agent.

Als Roel van Duijn via een internationale datingsite de Russische Zjenja leert kennen, is hij smoorverliefd en de twee trouwen al snel. De timing lijkt ook goed, want de voormalige tegenstanders van de Koude Oorlog zoeken almaar meer toenadering met elkaar. Maar als de NAVO dreigt uit te breiden naar Georgië en Oekraïne doet Poetin zijn vriendelijk masker af en lijken oude tegenstellingen opnieuw op te laaien. Wat betekent dit voor de relatie tussen Zjenja en Roel?

Witkarren op de Elandsgracht. Dat is het oerbeeld dat ik heb van Amsterdam uit mijn kindertijd. Ik heb er nooit een zien rijden, maar daar stonden ze altijd. Dit mooie, maar mislukte experiment kwam uit de koker van Luud Schimmelpennink, een van de prominente Amsterdamse Provo's.

Een andere bekende Provo en daarna leider van de Kabouterbeweging is de auteur van dit boek. Roel van Duijn was ook actief als Amsterdams raadslid. Eerst namens Provo en de Kabouters, daarna de PPR, waar hij ook korte tijd wethouder voor was. Inmiddels maakt hij deel uit van de Groenlinks/PvdA fusie en is geen actief politicus meer.

Als jonge man was hij zeer actief in de vredesbeweging en dan met name met Ban de Bom. Op dit vlak is er vele decennia later wel een en ander veranderd. Was hij voorheen mordicus tegen atoomwapens op westers grondgebied, nu pleit hij er juist voor. Is de duif veranderd in een havik?

Alles is politiek voor Roel van Duijn, ook de liefde. Het gevolg is dat politiek en relatie zo door elkaar heen lopen en steeds met elkaar overhoop ligt. Enerzijds vertelt Van Duijn over zijn relatie met zijn voormalige (want dat durf ik nu al wel te verklappen) Russische lief en anderzijds duidt hij het nieuws rond Vladimir Poetin en zijn oorlog met Oekraïne, een beetje á la G.B.J. Hiltermann. Ik wil de twee apart bespreken. Allereerst de politieke duidingen van Roel Van Duijn.

De politieke duidingen van Roel van Duijn

Eerlijk is eerlijk, Roel van Duijn is heel goed op de hoogte op wat er gaande was en is rond Poetin en zijn dans op het oorlogspad. Maar er zijn wel wat problematische punten.

Duider of aanklager?

Het grootste deel van de stukken die zijn weg naar het boek hebben gevonden, waren oorspronkelijk geplaatst op zijn Facebookpagina. Dat betekent dat er nauwelijks bronvermeldingen zijn. Geen enorme ramp, maar jammer is het wel. Samen met de vermenging van zijn persoonlijk verhaal is het geheel behoorlijk rommelig.

Roel van Duijn is niet begonnen aan dit boek met een vraag waaruit een onderzoek is voortgekomen. Hij is begonnen aan dit boek omdat hij een heel scherpe mening heeft over Poetin en de oorlog in Oekraïne en hij zoveel mogelijk anderen daarin mee wil krijgen.

De auteur is dus geen onderzoeker, maar een aanklager. In die zin deed Schoonvader van Poetins geheim agent me denken aan het boek Mevrouw Breek van Kim Heijdenrijk, met dat verschil dat Van Duijn zich meer van feiten en minder van aannames bedient. Waar het mank gaat, zijn de feiten die hij niet of nauwelijks benoemt, omdat deze kennelijk niet in zijn narratief passen.

Bijvoorbeeld James Baker die Michael Gorbatsjov in 1990 belooft dat NAVO "not an inch to the east" zal gaan, in ruil voor de Duitse eenwording. Van Duijn doet dit af als een slip of the Tongue.

Een ander voorbeeld is de toch wel curieuze rol van europarlementariërs tijdens de Maidan revolutie. Dit was volgens mensen als historicus Rob de Wijk olie op het vuur. Van Duijn vindt kennelijk van niet. Hij schrijft er in ieder geval niet over.

Nazi vergelijkingen

Geef je e-reader de zoekopdracht "nazi" en de hits vliegen je in dit boek om de oren; meer dan honderd. Dat is, zoals zo vaak, voor een groot deel de schuld van Poetin en zijn smoes Oekraïne te willen "denazificeren". Maar ook Roel van Duijn kan er wat van. Bij mij leidde het tot een zekere metaalmoeheid. Bijvoorbeeld een eindeloze vergelijking tussen Hitler en Poetin die weinig toevoegt. Daarnaast lijkt hij een Russische variant voor de sonderweg theorie te hebben bedacht. De sonderweg theorie was ooit bedacht om de opkomst van het nationaalsocialisme te verklaren, maar is inmiddels aan de kant gezet. Maar kennelijk vond Van Duijn het een goed idee om het weer uit de mottenballen te halen door te verwijzen naar de militaire traditie van de Mongolen, die van invloed zou zijn in de Russische cultuur van toen en nu.

Toen bij het conflict tussen Wagnergroep baas Jevgeni Prigozjin en Poetin, de nacht van de lange messen erbij werd gehaald, ben ik pagina's over gaan slaan. Het is in mijn beleving lang niet altijd relevant en het leidt af van de inhoud.

Het is begrijpelijk dat de Tweede Wereldoorlog relevant is voor iemand als Roel van Duijn die die oorlog heeft overleefd. Maar telkens vergelijkingen maken met die periode, maakt zijn betoog niet sterker.

Samengevat

Er is in dit boek heel veel te vinden dat informatief en interessant is. Misschien zou een derde partij alle overbodige tekst eruit kunnen zeven en opnieuw uitgeven. Ik zou het zeker willen lezen. Ik vind dat hier de emotionele Roel van Duijn de intellectuele Roel van Duijn tekort heeft gedaan.

De huwelijkse voorwaarden van Roel van Duijn

Roel en Zjenja ontmoeten elkaar via relatieplanet.nl. Hij is 61, zij is 42. Roel is burger van een land dat in alle lijstjes over welvaart en tevredenheid in de top tien staat, Zjenja is burger van een land dat blij mag zijn met een plekje in de middenmoot. Roel wil de taal van Zjenja leren. Zjenja moet de taal van Roel leren, omdat ze in Nederland komt te wonen. Het is dus ook Zjenja die heel veel achter moet laten.

Kortom, de relatie tussen de twee kun je in meerdere opzichten asymmetrisch noemen.

Al lezende kwam Roel van Duijn op mij over als een man die erg zacht, maar ook erg dominant is. Dat blijkt bijvoorbeeld over hoe hij hun relatie ziet.

"Het was mijn ideaal dat internationale liefde een politiek wapen tegen nationalisme moest zijn"

Niet zou zijn, maar moet zijn. Ik krijg daar als lezer enorm de kriebels van en dat zou niet verbeteren naarmate ik verder las. Dat deze relatie doordesemd was van politiek en politieke opvattingen is duidelijk. Wat niet duidelijk is of dit op wederkerige basis gebeurde of dat Zjenja zich conformeerde aan haar Nederlandse echtgenoot. Zou Roel van Duijn dat zelf wel weten?

Zjenja is moeder van twee kinderen. De zoon, daar lezen we nauwelijks over:

"Zjenja's zoon had op de pof een nieuw televisietoestel gekocht en de termijnen niet betaald, waardoor hij boete op boete kreeg, of wij even konden bijspringen."

Vera

Maar de dochter is anders. Haar naam laat Van Duijn vele malen vallen. Vera. Elke keer als hij over haar schrijft, kan hij het niet laten haar schoonheid te benoemen. Hij troont haar mee op de markt om "zijn mooie stiefdochter" aan zijn komijnekaasboer te laten zien. Hij geeft zo hoog op over haar schoonheid dat zijn vrienden om een foto vragen.
Er waren momenten dat ik vond dat de manier zoals hij over de jonge vrouw schreef bijna grensoverschrijdend was.

Wat heel typerend is, is dat hij meerdere keren beschrijft hoe Vera rouwt om haar vader die omgekomen is bij de ramp met de onderzeeër Koersk. Rouwt Zjenja om haar overleden man? Roel van Duijn zegt er niets over.

Vera is ook een supporter van het Poetin bewind en steekt dat niet onder stoelen of banken. Ze heeft ook meer vertrouwen over nieuws over de oorlog uit eigen land dan de berichtgeving uit het westen. Uiteraard is dit een doorn in het oog van Van Duijn.

"Waarom sprak Zjenja mijn stiefdochter daar niet op aan?"

Het is Vera die een splijtzwam zal blijken in het huwelijk tussen Zjenja en Roel. Eerst is er de affaire tussen Vera en haar baas. Die koopt een huis voor haar, maar als zijn vrouw lucht krijgt van de verhouding, ontslaat hij Vera en zadelt haar ook met een huis op die ze zich niet kan veroorloven. Of stiefpapa even wil betalen. Die wil dat niet, maar gaat toch overstag. Zjenja belooft de schuld aan Roel af te betalen. De relatie wordt nog asymmetrischer.

Maar het gaat pas echt mis als Vera haar nieuwe vlam Feliks ontmoet. Deze is agent van de FSB (de vroegere KGB). Dit is onacceptabel voor Van Duijn. Die haar een lange brief schrijft waarom ze zich niet moet inlaten met een geheim agent van Poetin. Vera leest de brief niet, Vera is verliefd.

Intussen zijn er ook nog verkiezingen in Nederland. Zjenja vraagt deemoedig op wie ze zullen stemmen. Roel zegt niet dat haar stemrecht van haar en van haar alleen is, maar geeft een stemadvies. Op de terugweg blijkt dat Zjenja het stemadvies niet te hebben opgevolgd. Met zichtbaar plezier bekent ze op Wilders te hebben gestemd.

"Hoe kon je dat doen? Je weet toch dat dat keihard tegen mijn politiek in gaat?"

Het komt niet meer goed tussen de twee. Als Zjenja haar kinderen in Rusland bezoekt, schrijft hij haar een brief met een ultimatum. Als het huwelijk tussen Vera en Feliks doorgaat, zal hij van Zjenja scheiden.

Van Duijn wacht het antwoord niet af, maar begaat de enige doodzonde in zijn huwelijk. Hij rijdt spoorslags naar een "lieve dame in Middelburg" en beland dezelfde nacht met haar tussen de lakens.

Niet veel later ploft er een envelop bij huize Van Duijn op de mat.

"Aan de bewoner van nummer 88″

De envelop bevat enkel Zjenja's trouwring. Roel van Duijn heeft zijn antwoord.

Conclusie

Roel van Duijn is een icoon in de geschiedenis van Amsterdam. Bovendien laat hij in Schoonvader van Poetins geheimagent zien veel kennis van zaken te hebben over de oorlog in Oekraïne.

Het is jammer dat zijn persoonlijke betrokkenheid zijn blik op de issues zo vertroebeld. Het is ook jammer dat het hem aan empathie ontbeert om zich beter in een ander te kunnen verplaatsen. Het is jammer dat hij in dit boek vrouwen en hun rol in een relatie zo objectiveert.

Maar het is vooral jammer dat niemand die een rol heeft gespeeld in de totstandkoming van het boek, Roel van Duijn wat steviger heeft willen begeleiden. De titel is vreselijk, de vermenging van harde informatie en de gevoelens dat van Van Duijn erbij heeft, maakt het lezen soms tot een literair wadlopen. Ik was aan het einde ook echt klaar met het boek.

Ik neem Roel van Duijn's ommezwaai van duif naar havik niet kwalijk. Het lijkt erop dat zijn idealen onveranderd zijn, maar dat hij een andere mening heeft gekregen over hoe daar te komen. Ik gun hem het beste.

En Zjenja wens ik een lieve man toe voor wie een relatie meer is dan "een cursus realpolitiek".

Schoonvader van Poetins geheim agent

ISBN: 9789464563559 • 9789464563566

Uitgever: Walburg Pers

Jaar: 2024

⭐ Beoordeling: [55/100]

1 gedachte over “Schoonvader van Poetins geheim agent”

  1. Pingback: Drugs monologen - Dolf vindt er ook iets van

Laat een reactie achter

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Scroll naar boven