Ontevreden

Marisa acteert elke werkdag op kantoor dat ze het heel druk heeft, maar binget YouTube-filmpjes zodra ze zich onbespied waant. Daarnaast houdt ze de schijn op niet alleen productief te zijn, maar ook een enorme passie te voelen voor haar baan als head of creative strategy en het reclamebureau waar ze werkt. Haar gekwelde geest houdt zij in het gareel door het lorazepam te voeden. Ontevreden is het debuut van Beatriz Serrano.
Marisa is een vroege dertiger, maar haar favoriete liedje stamt uit een tijd toen zij nog geboren moest worden.
"I was happy in the haze of a drunken hour
But Heaven knows, I'm miserable now
I was looking for a job and then I found a job
And Heaven knows, I'm miserable now"
Marisa vindt haar werk niet leuk. Ze is ook niet erg gesteld op de mensen met wie ze het werk moet doen. Dus als ze weer eens stiekem een Youtubefilmpje van een pratende hond aan het bekijken is, bedenkt ze hoe graag ze thuis languit op de bank Marcel Proust zou willen lezen.
Als Marisa de discografie van The Smiths verder had doorgespit, zou ze vanzelf de voor de hand liggende oplossing hebben gevonden. In Frankly, Mr. Shankly, neemt Morrissey ontslag om voor hogere doelen te gaan en voegt zijn chef ook nog even toe dat hij hem een "winderige pijn in de aars" vindt.
Maar Marisa is veel te gehecht aan de plastic geneugten die haar plastic baan haar oplevert. De garderobe, de crèmetjes, de bezoekjes aan de meest hippe restaurants… Ze wordt ook wildenthousiast als ze na jaren een vriendin weer ziet die bijna onherkenbaar is door alle plastische chirurgie die ze heeft gehad. Het is niet het plastic, maar het plastificeren dat Marisa tegenstaat.
En dus neemt Marisa geen ontslag van de baan die ze haat. Dat is een realistisch scenario, maar verhaaltechnisch lastig.
Wat Marisa wel doet, is hopen. Hopen dat er iets gebeurt waardoor ze kan stoppen met haar werk. Een groot wonder, zoals het winnen van de loterij, zou fantastisch zijn, maar een ongeluk dat haar voldoende invalideert, is ook goed. Alsof ze niet een jonge vrouw is met een goedbetaalde baan, maar een frontsoldaat in een loopgraaf nabij Ieper.
Over de auteur
Beatriz Serrano (1989) is journalist, presentator en nu dus ook schrijver. Als journalist werkte ze voor Vanity Fair en schrijft zij nu voor El Pais. Ontevreden (El descontento) werd positief ontvangen. Het was afgelopen juli Hebban Boek van de Maand.
Bedrijfsuitje
Omdat Marisa geen regie pakt over haar leven, pakt het leven regie over haar. Zij is enorm kwetsbaar. Daar vloeit een angststoornis uit en daarom smelt er dikwijls een pammetje onder haar tong en grijpt ze af en toe naar een illegaal pilletje of de fles. Daarnaast minnekoost ze kameraadschappelijk met de bovenbuurman. Seks, drugs, weinig rock-'n-roll.
Het is niet genoeg. Niet genoeg voor Marisa, die langzaam psychisch verkruimelt. Het is ook niet genoeg voor het verhaal, dat niet echt van de grond komt. Interactie op kantoor levert best vermakelijke scènes en veel zwarte humor op. Ik ben van dat laatste wel een liefhebber, maar nu pakte het mij niet. Dat kan deels te maken hebben met de wat stroeve tekst waarin weinig suggestie zit.
"De vergadering van tien uur doet me denken aan een atletiekwedstrijd.
Het is een race om te bewijzen wie het meeste werk heeft, met als
hoofdprijs een gouden medaille van de directe leidinggevende. Ook al zijn
we met minimale bezetting en is het buiten vierendertig graden en
stijgende, het zomerse stadsgewoel lijkt de drang naar promotie of
erkenning niet te temperen."
Hoofdoorzaak blijft dat het verhaal te lang blijft hangen op het punt waarbij Marisa tegen heug en meug haar werk doet.
Uiteindelijk helpt Beatriz Serrano de boel op gang, door een doemscenario voor Marisa op te werpen: een bedrijfsuitje met paintballen en motiverende presentaties, waarvan Marisa er een moet verzorgen.
Dat gaat bijna een beetje fout, maar omdat Marisa een geweldig idee heeft hoe de stemming er goed in te krijgen, gaat het helemaal fout.
Conclusie
Ik vond het lezen van Ontevreden bij vlagen vermoeiend. Het is lastig om je in te leven in een protagonist die niet beweegt. Er is lange tijd een gebrek aan tegenkracht (ik heb de arts die haar lorazepam voorschrijft erg gemist), waardoor het verhaal maar doorkabbelt. Dat verandert aan het eind met het bedrijfsuitje en de nasleep daarvan, maar dat is veel te laat en te weinig. Ontevreden had als kort verhaal of novelle waarschijnlijk beter gewerkt. Het materiaal is sterk, maar niet bestand tegen de lengte van een roman.
Veel lezers waarderen het boek, omdat zij zichzelf erin herkennen. Logisch, miljoenen mensen slijten hun dagen op kantoor. Beatriz Serrano heeft dan ook een thema te pakken dat decennia lang bestaat. Denk aan Het Bureau van J.J. Voskuil, of Jiskefet, of de serie The Office.
Ontevreden zit heel duidelijk in het nu, het Linkedin-tijdperk, waar je baan ook altijd je passie moet zijn, zelfs in de zorg. Ik kom wel eens een post tegen van bijvoorbeeld een wondverpleegkundige die beweert dat necrose wegsnijden haar lust en haar leven is. En bij het lezen van Overgave op commando zie je dat zelfs mensen aan de onderkant van de maatschappelijke ladder met het positiviteitsvirus zijn besmet.
Mijn favoriete periode in het hieperdepiepdenken is twintig jaar geleden, met name tijdens de internetboom, met die even extreem positieve als bizarre bedrijfscultuur.
Prachtige voorbeelden uit die tijd zijn de autobiografische roman Blink van Francisco van Jole en de documentaire It's Magic Time. Beide zijn verhalen over de cultuur van internetbedrijven in Amsterdam, beide zijn verhalen over mensen die overtuigd zijn dat hun bizarre manier van werken de wereld gaat veranderen.
Ik mis dat geloof in Ontevreden. De passiviteit en het cynisme maken Marisa er niet veel interessanter of sympathieker door. Haar zelfgekozen detentie in een vergulde kooi heeft vooral iets kleinburgerlijks.
Ontevreden is verkrijgbaar als paperback, luisterboek en E-book.

Titel: Ontevreden
Auteur: Beatriz Serrano
Vertaling: Lies Doms
ISBN: 9789403134123
Uitgever: De Bezige Bij
Jaar: 2025
⭐ Beoordeling: [50/100]
