Ma

Hugo Borst heeft tot haar dood zijn dementerende moeder Joke ondersteund als mantelzorger. Deze periode beschreef Borst in een kroniek voor het AD. Deze zijn daarna gepubliceerd in twee verschillende bundels: Ma en Ach Moedertje.
Ik ken Hugo Borst voornamelijk als chroniqueur van het vaderlandse voetbal en ik wil bij deze wel melden dat ik het een schande vind dat zijn meesterlijke Waarom ik zo van Sparta hou nog steeds niet is gedigitaliseerd. Borst is een begenadigd schrijver, een beschaafd mens en bovendien iemand die zich buitengewoon boos kan maken over maatschappelijk onrecht. En, zo blijkt uit deze roman, een echt familiemens.
Borst praat met veel liefde over zijn moeder, die als volwassen vrouw het levende symbool was van wat het sociaaldemocratische ideaal vermag. Van bescheiden komaf, maar wel iemand die door met name alles te lezen wat los en vast zat, de kennis vergaarde waarmee ze als moeder haar beide zonen ver omhoog hielp klimmen op de maatschappelijke ladder. Al lezende komt Joke Borst over als iemand die alle eigenschappen in zich heeft die wij Nederlanders graag in onszelf zien: ruimdenkend, empathisch, tolerant.
Des te pijnlijker is het om er getuige van te zijn hoe de geest van Joke beetje bij beetje verder achteruitgaat. In de eerste hoofdstukken woont Joke nog thuis, maar daar heeft zij wel steeds meer ondersteuning bij nodig. Bovendien is zij steeds vaker bang in huis. Joke begrijpt haar wereld niet meer.
Hoewel haar zonen en aanhang bij toerbeurt Joke zoveel mogelijk ondersteunen, wordt duidelijk dat het zo niet langer gaat. Joke wordt opgenomen in een verpleeghuis. Haar kat Tijgertje wordt liefdevol geadopteerd door Hugo.
Dit is familieman Hugo Borst ten voeten uit. We laten niemand achter. Ook de kat niet.
Het komt voor dat in deze fase de familie de opgenomen persoon wat meer los gaat laten. Vaak omdat ze zelf dichtbij een burn-out zitten, niet kunnen dealen met de persoonlijkheidsverandering, of domweg te veel ellende hebben meegemaakt in de periode vooraf.
Hugo niet. Integendeel, zijn pen lijkt geen detail onvermeld te laten. Daarnaast zijn er veel foto's van haar gemaakt door professioneel fotograaf Margi Geerlinks. Allemaal in samenspraak met een toen nog adequaat denkende Joke. Ethisch is het volkomen zuiver. Maar het komt wel heel dichtbij.
Ma is een aangrijpend en ontroerend relaas van hoe volwassen mensen tot het besluit worden gedwongen een ouder te laten opnemen in een verzorgingshuis. De aandacht en zorg waarmee dat gedaan wordt, raakt je als lezer. In die zin is het ook een leerzaam boek voor iedereen die in de zorg werkt. Er wordt niet altijd rekening gehouden met het vaak heftige traject dat voorafgaat aan een nieuwe opname.
Ik was eigenlijk van plan om direct na het lezen van Ma verder te gaan met het lezen van Ach Moedertje. Maar dat vind ik nu een beetje lastig. In die zin heeft Hugo Borst een verhalenbundel geschreven die bijna te goed is. Zal ik 'Ach, moedertje' ooit lezen? Weet ik niet. Ik weet hoe het afloopt, maar ik weet niet of ik daarbij wil zijn.
Ma behandelt vooral die voorfase: de groeiende verwarring, de eerste ondersteuning thuis, de opname zelf. Ach, moedertje volgt wat erna komt. Maar het gaat niet primair om chronologie. Het gaat erom dat Borst, met zijn journalistieke scherpte en familiale precisie, elk moment vastlegt zonder iets weg te laten. Dat toont een nabijheid tussen moeder en kind die bijna onhoudbaar wordt. Niet omdat het onwaar is, maar omdat het zo volkomen authentiek voelt.


Pingback: Gelukkige dagen - Dolf vindt er ook iets van
Pingback: Het rimpelperspectief - Dolf vindt er ook iets van
Pingback: Zonder rampspoed valt er niks te melden - Dolf vindt er ook iets van