Giacomina

Giacomina is een dialoogroman waarin de recente geschiedenis van een Toscaans dorp wordt verteld. Aanleiding van het gesprek is een in trance geraakte kip. Giacomina is die kip. Gezien de titel van de roman is het logisch te verwachten dat zij in dit boek de hoofdrol heeft. Niets is minder waar. Giacomina is een excuus voor de plot. Nee, erger nog: ze is lokaas.
De oorspronkelijke titel van deze Italiaanse roman is Nives. Zij is de werkelijke hoofdpersoon. Nives is een 67-jarige eigenares van een Toscaans landhuis annex boerderij. Ze heeft een cynische inslag, vertoont karaktertrekjes als wisselende stemmingen en zwart-witdenken, kenmerken die associaties oproepen met een persoonlijkheidsstoornis, en een moreel kompas dat duidelijk aan kalibratie toe is.
Het boek opent met een filmische scène: Nives' man krijgt tijdens het verzorgen van de dieren een beroerte en valt dood neer in de varkenstrog, een beeld dat blijft hangen als een rauwe filmstill. Tijdens de begrafenis laat Nives geen traan en de tranen van haar dochter vertrouwt ze niet.
'Eén groot toneelstuk bij de aanblik van een vader die met een gezwachteld gezicht in de kist ligt, maar ondertussen het geld tellen en lekker van kerst tot kerst op vakantie.'
In trance
Nives heeft de diepe overtuiging dat er ergens in haar leven iets is misgegaan en dat ze daardoor minder gelukkig is dan ze had kunnen zijn. Het gevolg is dat ze zich niet heeft gehecht aan haar man of haar dochter. Maar als Nives weer alleen is, slaat niet alleen de eenzaamheid toe, maar ook de slapeloosheid. Aanvankelijk verhelpt ze dit door haar kip Giacomina in huis te nemen. Wanneer de kip echter op een avond in trance raakt bij het zien van een wasmiddelenreclame, slaat bij Nives de paniek toe. Er moet iets gebeuren.
Ze belt haar oude vriend en dierenarts Loriano Bottai. Daarmee start een dialoog die de roman tot het eind draagt.
Over de auteur
Sacha Naspini (19-10-1976) is met ruim twintig titels in minder dan twee decennia een zeer productief auteur. Binnen het Italiaans taalgebied wordt hij gezien als een belangrijke romancier en ook in het buitenland zijn inmiddels meerdere romans in ruim tien talen vertaald. De schrijver wordt geroemd om zijn impressionistische stijl, waarmee hij met enkele penseelstreken karakters en situaties weet te scheppen. Naspini is naast romancier ook scenarioschrijver.
Streekkroniek
Nives en Loriano zijn samen opgegroeid en in het telefoongesprek wordt veertig jaar gedeeld verleden ontleed. Een adonis die alle meisjes krijgt, maar zijn grootste droom niet kan waarmaken. Een gebroken hart met daaropvolgend een zelfmoord, of is het toch moord? Een vloek die alle meisjes treft die met de adonis hebben gelegen. Oftewel: een streekkroniek in een notendop. Toch draait het uiteindelijk vooral om de relatie tussen Nives en Loriano, die verder ging dan vriendschap alleen. De roman legt de focus op één sleutelscène die voor beide levens beslissend blijkt. De dialoog is voortdurend geladen met emotie, wat het lezen intens, maar soms ook vermoeiend maakt. Bovendien moet je goed opletten wie er aan het woord is.
Als lezer vraag je je af of de tekst niet beter had gewerkt als toneeltekst of filmscript. Maar omdat Naspini voor een roman heeft gekozen, dringt een andere vraag zich op: waarom perst hij zoveel verhalen en personages in zo'n 160 pagina's? Tegelijkertijd verdient Naspini lof voor de rijkdom aan geuren, kleuren en persoonlijkheden die hij moeiteloos weet te schetsen.
Offerlam
Dit is een roman die veel emotionele registers weet te raken: van dolkomisch tot dieptriest en soms ook ronduit schokkend. In die zin doet het denken aan Overgave op commando van Nadia de Vries en Wervel van Saou Ichikawa. Het enige wat ontbreekt, is de maatschappij-kritische component.
Psychologisch zit het knap in elkaar. Lange tijd lijkt er sprake van een psychologisch steekspel tussen gelijken, maar aan het einde blijkt dat een van de twee het offerlam voor de ander is.
In zekere zin is de kip Giacomina dat ook. Niet dat ze in de pan belandt, maar ze leeft in een andere vorm van gevangenschap: als gezelschapsdier van Nives, een vrouw die, naarmate je verder leest, steeds meer verandert in een onbetrouwbare, manipulerende, wraakzuchtige vrouw. Die donkere persoonlijkheid die gedurende het gesprek almaar verder wordt afgepeld, is een van de pijlers waarop de roman rust.
Die duistere kant weet Naspini knap te verbloemen door de dialoog aan te kleden met veel humor. Daardoor krijg je soms het gevoel een klucht te lezen, wat er tegelijk voor zorgt dat de roman tegen het einde wat ontspoort.
Bij de laatste plotwending grijpt hij terug op een telefonietruc die al decennia in onbruik is. De keuzes die de personages daarna maken, zijn weinig geloofwaardig.
Ondanks de wat ongeloofwaardige ontknoping smaakt Giacomina naar meer. En voor wie zich afvraagt hoe het met de kip afloopt: met Giacomina komt het helemaal goed.
Giacomina is verkrijgbaar als paperback en E-book.
Een eerdere versie van deze recensie is geplaatst op De Boekenkrant.

Titel: Giacomina
Auteur: Sacha Naspini
Vertaling: Miriam Bunnik en Mara Schepers
ISBN: 9789028251328
Uitgever: Cossee
Jaar: 2025
⭐ Beoordeling: [65/100]
